سال ۲۰۲۱، درست وسط همهگیری کرونا، میلیونها نفر در خانههایشان گیر کرده بودند. سرگرمی اصلی خیلیها شده بود چک کردن توییتر، ردیت و پلتفرمهایی مثل Robinhood. در همین فضا بود که نام یک شرکت تقریباً مرده دوباره سر زبانها افتاد: GameStop، فروشگاههای زنجیرهای بازیهای ویدیویی که روزگاری پرشکوه داشتند، اما حالا در دوران دانلود دیجیتال، به سختی نفس میکشیدند.
ورود والاستریتبِتس (WallStreetBets)
در ردیت، انجمنی بود به نام r/WallStreetBets؛ جایی که معاملهگران خرد و آماتور به سبک طنز و میم درباره سهام بحث میکردند. آنها جدیترین اصطلاحات مالی را با لحن کمدی بیان میکردند و برعکس، گاهی هم جدیترین سرمایهگذاریها را با سادهترین شکل ممکن توضیح میدادند.
یکی از کاربران به نام Keith Gill با نام مستعار Roaring Kitty)) از مدتها قبل روی GameStop سرمایهگذاری کرده بود. او باور داشت که این شرکت هنوز شانس دارد و از نظر بنیادی بیش از حد دستکم گرفته شده. اما موضوع اصلی چیز دیگری بود: وضعیت فروش استقراضی (Short Selling).
بازیگران بزرگ و شرط خطرناک
هزاران صندوق پوشش ریسک (Hedge Funds) شرط بسته بودند که GameStop سقوط میکند. آنها سهام را به صورت استقراضی فروخته بودند، یعنی سهم قرض میگرفتند و میفروختند به امید اینکه بعداً ارزانتر بخرند و پس بدهند. اما این شرط یک ریسک بزرگ داشت: اگر سهم به جای سقوط، بالا برود، ضررشان میتواند نامحدود شود.
انفجار میمها
در ژانویه ۲۰۲۱، کاربران WallStreetBets متوجه شدند که درصد فروش استقراضی سهام GameStop حتی از تعداد کل سهام موجود هم بیشتر است! این یعنی اگر آنها شروع به خرید دستهجمعی کنند، میتوانند پدیدهای به نام Short Squeeze ایجاد کنند:
- با بالا رفتن قیمت، صندوقهای پوشش ریسک مجبور میشوند برای جلوگیری از ضرر بیشتر سهم را بخرند.
- این خرید اجباری باعث بالا رفتن بیشتر قیمت میشود.
- چرخه به صورت انفجاری ادامه پیدا میکند.
این دقیقاً همان چیزی بود که رخ داد. در مدت کوتاهی، قیمت GameStop از حدود ۲۰ دلار به بالای ۴۸۰ دلار رسید. والاستریت شوکه شد. میلیونها سرمایهگذار خرد ناگهان احساس قدرت کردند. شبکههای خبری از «شورش سرمایهگذاران خرد» حرف میزدند.
نبرد داوود و جالوت
داستان به سرعت به شکل یک روایت افسانهای درآمد:
- داوود: کاربران Reddit و معاملهگران کوچک که اغلب با صدها یا هزاران دلار وارد بازار شده بودند.
- جالوت: صندوقهای میلیارد دلاری والاستریت که سالهاست از بازار سود میبرند.
برای بسیاری، خرید GameStop دیگر فقط یک سرمایهگذاری نبود؛ بلکه نوعی اعتراض اجتماعی بود علیه سیستمی که به نفع ثروتمندان طراحی شده.
نقطه عطف: توقف معاملات و جنجال
در اوج ماجرا، اپلیکیشن Robinhood و برخی پلتفرمهای دیگر خرید سهام GameStop را محدود کردند. این تصمیم خشم زیادی ایجاد کرد و بسیاری معتقد بودند که سیستم برای نجات والاستریت به ضرر مردم عادی دستکاری شده است. هرچند مقامات و خود Robinhood دلیلش را «کمبود نقدینگی و الزامات قانونی» اعلام کردند.
از GameStop تا میمکوینها
این جنبش فقط در بازار سهام نماند. به سرعت به دنیای ارزهای دیجیتال سرایت کرد. همان سال، موجی از میمکوینها بهخصوص Dogecoin به شهرت رسید. Dogecoin که سالها به عنوان یک شوخی اینترنتی ساخته شده بود، ناگهان توسط ایلان ماسک و کاربران Reddit تبلیغ شد و قیمتش هزاران درصد رشد کرد.
کاربران حس کردند میتوانند با میمها و فرهنگ اینترنتی، بازارها را تکان بدهند. از دل همین موج، بعدها توکنهایی مثل Shiba Inu و دهها میمکوین دیگر متولد شدند.
ماجرای GameStop و تولد میمکوینها یک چیز را نشان داد:
قدرت شبکههای اجتماعی و فرهنگ اینترنتی میتواند قوانین قدیمی اقتصاد را به چالش بکشد. برای اولین بار، جمعیتی از سرمایهگذاران خرد توانستند سیستمهای مالی عظیم را در تنگنا قرار دهند.
جمعبندی:
داستان GameStop فقط درباره یک سهم نبود. این یک نماد شد: نماد شورش نسل دیجیتال علیه ساختارهای سنتی. همان شورشی که بعداً در دنیای کریپتو ادامه پیدا کرد و «میمکوینها» را به یکی از عجیبترین و در عین حال پر سر و صداترین بخشهای بازار تبدیل کرد.
