پروتکل اوشن (OCEAN): بازار داده غیرمتمرکز

Ocean Protocol  یک پلتفرم غیرمتمرکز برای به اشتراک‌گذاری و معامله داده‌هاست. هدف اصلی این پروژه ایجاد بازاری امن و شفاف برای داده‌ها است که در آن افراد و سازمان‌ها بتوانند داده‌های خود را به‌صورت کنترل‌شده و با حفظ حریم خصوصی، به اشتراک بگذارند یا خرید و فروش کنند. به عبارت ساده‌تر، Ocean کمک می‌کند داده‌ها به‌عنوان یک دارایی ارزشمند در اکوسیستم بلاک‌چین معامله شوند و از این طریق داده‌ها به‌صورت گسترده‌تر و بهینه‌تر استفاده شوند. توکن OCEAN  واحد ارزش در اکوسیستم Ocean Protocol است و برای پرداخت هزینه‌های استفاده از داده‌ها و خدمات، پاداش‌دهی به ارائه‌دهندگان داده، و شرکت در حاکمیت شبکه استفاده می‌شود. توکن ERC-20  است و روی شبکه اتریوم قرار دارد.

لیست استفاده های مشخص Ocean Protocol

1. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین: داده ها یکی از مهم ترین نیازمندی های توسعه هوش مصنوعی می‌باشند و این پروژه دسترسی به آن ها را بهتر و راحت تر میکند.
2. تحقیقات علمی و پزشکی: اشتراک امن داده های حساس بین پژوهشگران و سازمان ها
3. داده های مالی و اقتصادی: شرکت های سرمایه گذاری میتوانند راحت تر به داده های بازار دسترسی پیدا کنند و تحلیل های دقیق تری انجام دهند.
4. اینترنت اشیا (IoT): داده های جمع اوری شده از حسگر های هوشمند میتوانند در بازار داده معامله شوند.
5. بازاریابی و تحلیل رفتار مشتری: شرکت ها میتوانند داده های رفتاری را جمع اوری و تحلیل کنند تا خدماتشان را بهتر کنند.

 خلاصه ای از تاریخچه پروژه اوشن، شکست ها و موفقیت ها

Ocean  یکی از اولین پروژه‌هایی بود که بازار غیرمتمرکز داده‌ها را هدف گرفت، و این ایده خیلی نو و کاربردی است چون داده جزو مهم‌ترین دارایی‌های قرن ۲۱ محسوب می‌شود.

با شرکت‌های بزرگی مثل Daimler و دیگر فعالان حوزه هوش مصنوعی و بلاک‌چین همکاری کرده است که اعتبار پروژه را بالا برد. جامعه‌ای نسبتا فعال دور پروژه شکل گرفته و تیم توسعه دائماً در حال بهبود پروتکل است. اما این پروژه با چالش هایی نیز روبرو شده است. ایده بازار داده‌ها عالی است اما هنوز در سطح جهانی و صنعتی به شکل گسترده پذیرفته نشده. به دلیل پیچیدگی‌های فنی، قانونی و فرهنگی، تعداد کاربران و معامله‌گران داده در Ocean  محدود است. همینطور این پروژه رقابت های سنگینی در بازار دارد، پروژه‌های دیگری هم در زمینه داده غیرمتمرکز کار می‌کنند یا پلتفرم‌های متمرکز داده‌های عظیمی دارند (مثلا (AWS Data Exchange. از طرفی چون شبکه روی اتریوم است، کارمزدهای شبکه (گس فی) می‌تواند بالا و مانع تراکنش‌های کوچک یا آزمایشی باشد. و همینطور روند کلی بازار هم به مشکل میخورد، داده‌ها معمولا سخت‌تر از سایر دارایی‌ها قابل معامله و قیمت‌گذاری هستند و این باعث شده رشد بازار داده‌ها آهسته باشد.

این پروژه قابلیت های زیادی را به پلتفرمش اضافه کرد که یکی از مهم ترین های آن ها قابلیت compute to data بود که در دار ماه می 2020 اضافه شد و اجازه می داد که به‌جای اینکه داده‌ها جابه‌جا یا فروخته شوند (که خطر نقض حریم خصوصی یا سرقت داده را دارد)، الگوریتم‌ها و محاسبات روی داده‌ها در همان جایی که ذخیره شده‌اند اجرا می‌شوند و فقط نتیجه‌ی پردازش (مثلاً یک مدل آموزش‌دیده یا خروجی تحلیل) برگردانده می‌شود. این کار هم امنیت و محرمانگی داده‌ها را حفظ می‌کند، هم امکان درآمدزایی از داده را برای صاحبان آن فراهم می‌سازد، بدون اینکه کنترل کامل روی داده از دست برود.  به ویژه برای هوش مصنوعی مهم و کاربردی می‌باشد.

ادغام اوشن با Fetch.ai

تلاش مشترک بین Ocean Protocol  و Fetch.ai، نقطه‌ی شروع همکاری جذابی با تمرکز بر حفظ حریم خصوصی و بهره‌وری هوشمندانه در استفاده از داده‌ها بود؛ در 10 آگوست 2023، آنها معرفی کردند که فناوری Autonomous Economic Agents (AEAs)  از Fetch.ai  در بستر Ocean Marketplace  ادغام شده است. این ادغام به این معنی است که عوامل هوشمند Fetch Agents)) قادرند به‌طور خودکار داده‌ها را به بازار منابع داده‌ی Ocean  ارسال کنند، بدون اینکه داده‌ها به‌صورت مستقیم فاش یا منتقل شوند—بلکه تنها نتایج پردازش با استفاده از روش Compute-to-Data  به اشتراک گذاشته می‌شوند. این فناوری امکان بهره‌مندی از توصیه‌ها و تحلیل‌های هوشمند را بدون نقض حریم خصوصی فراهم می‌آورد، مثلاً در دستگاه‌های IoT  که خود تصمیم می‌گیرند چه زمانی و چگونه داده‌شان را منتشر کنند، یا در سناریوهایی که خدمات هوشمند مبتنی بر داده‌ی کاربران ارائه می‌شود بدون اینکه داده‌های خام را در معرض دید قرار دهد.

علاوه بر این، همکاری بلندمدت‌تر میان این پروژه‌ها در قالب Artificial Superintelligence Alliance (ASI)  اتفاق افتاده است: در مارس ۲۰۲۴، Ocean Protocol  و Fetch.ai  همراه با SingularityNET  اعلام کردند که به همراه هم یک ائتلاف جدید با هدف مقابله با سلطه‌ی Big Tech  در حوزه‌ی هوش مصنوعی ایجاد کرده‌اند؛ این ائتلاف باعث ادغام توکن‌های $FET، $OCEAN  و $AGIX در یک توکن مشترک با نام $ASI شد (که فرایند تبدیل رسمی آن در ژوئن ۲۰۲۴ تکمیل گردید)

 تحلیل و بینش آینده اوشن پروتوکل

این پروژه به خودی خود بسیار نوآورانه می‌باشد و با اینکه یکی از اولین پروژه هایی بود که در زمینه معامله کردن داده ها شروع به فعالیت کرد، پذیرش آن در بازار با سختی مواجه شد. بسیاری از موسسات و شرکت های بزرگ هنوز به سمت جمع آوری داده ها به صورت غیرمتمرکز حرکت نکردند و به آن اعتقادی ندارند، و از طرفی قرار داشتن توکن OCEAN بر روی شبکه ERC-20 میتواند مشکلات بخصوص خود را داشته باشد از قبیل وجود gas fee زیاد.

مسائل قانونی و نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها هم پیچیدگی‌های خاص خودش رو داره.

پس Ocean  مثل خیلی از پروژه‌های پیشرو در بلاک‌چین، یک قدم جلوتر از زمان خودش حرکت کرده است و باید دید که آیا پیشرفت دنیای فناوری هم به این سمت میرود و آیا زیرساخت ها با بهتر شدن باعث زمینه سازی برای استفاده از این پروژه و پروژه های مشابه میشوند یا خیر.

در آخر ، به عنوان شرط بندی بر روی پیشرفت این گونه فناوری ها به صورت طولانی مدت سرمایه گذاری بر روی این ارز ها میتواند ارزشی داشته باشد اما از ریسک بالای آن کم نمیکند.